Open brief aan het College van B&W als reactie op de raadsmededeling van 7 december 2022 inzake de ontwikkeling van de H.-Maria-Hemelvaartkerk te Nispen tot multifunctioneel centrum ten behoeve van het dorp. (Link naar officiële Brief)

Geacht College,

Het nieuwe jaar — dat het voor u allen goed mag zijn! — wordt een beslissend jaar voor de kerk van Nispen. Wij, het bestuur van de Sint-Norbertusparochie, willen op deze tweede dag van 2023 graag onze grote zorgen over dit dossier met u delen.

Om het hart van het dorp
Op 7 december jl. deelde wethouder Evelien van der Star de afgevaardigden van Stichting Dorpshuis Nisipa, het Wit-Gele Kruis en de Sint-Norbertusparochie persoonlijk mee dat u de Gemeenteraad negatief gaat adviseren inzake de ontwikkeling van de H.-Maria-Hemelvaartkerk te Nispen tot multifunctioneel centrum ten behoeve van het dorp.

In uw raadsmededeling van diezelfde dag worden drie argumenten voor dit advies gegeven, waarvan volgens ons alleen de eerste gegrond is, namelijk dat het project door diverse externe economische ontwikkelingen te duur is geworden. Al naar gelang de verkende scenario's zouden de kosten het dubbele of zelfs driedubbele worden van de oorspronkelijk begrootte €75.000 per jaar. Die uitkomst was in wezen al bekend op 19 juli, toen u opdracht gaf de financiële kant van het project nader te onderzoeken. De vraag was dan ook nooit of het project binnen de gestelde kaders zou blijven, maar wat het project de gemeente waard is — een politieke keuze dus, waarbij élle argumenten moeten worden gewogen.

De argumenten die zeven jaar geleden aanleiding zijn geweest om dit project te beginnen, zijn u bekend; al die jaren hebben de betrokken Nispense partijen zich onvoorwaardelijk gesteund geweten door het College en zich met hart en ziel én grote kosten voor het slagen van het project ingezet. Het gaat om niets minder dan het behoud van de kerk als openbaar gebouw ten dienste van de dorpsgemeenschap, als kloppend hart van het dorp.
In deze brief willen wij die argumenten niet herhalen of verder uitwerken — dat zullen we samen met onze Nispense partners doen —, maar willen we antwoord geven op enkele beweringen in de raadsmededeling die direct aan de positie en belangen van de parochie raken. We kiezen voor de vorm van een open brief om ons standpunt zo breed mogelijk te kunnen delen: met u, met de raadsleden én met de Nispenaren in het algemeen en onze parochianen in het bijzonder.

Teleurgesteld?
De Sint-Norbertusparochie zou "teleurgesteld" zijn over uw negatieve advies, aldus uw raadsmededeling. Dat is eufemistisch uitgedrukt: de parochie is zéér teleurgesteld én boos. Wij hebben dit project de afgelopen zeven jaar mee getrokken, omdat we er met hart en ziel in geloven. Hoewel zelf armlastig, is de parochie van meet af aan bereid geweest om de kerk en de omliggende terreinen (met een geschatte waarde van enkele tonnen) voor een symbolisch één euro te verkopen, in ruil voor een klein, veel minder aantrekkelijk liturgisch centrum in een zijbeuk van het kerkgebouw. De parochie wil dit offer brengen, omdat wij het heel belangrijk vinden dat de kerk behouden blijft als openbaar gebouw, waarin de dorpsgemeenschap op het kruispunt van wegen kan samenkomen voor sociale, culturele, religieuze en andere activiteiten, in klein verband én in groot verband.

Wat de grotere eigen activiteiten betreft, denken we aan de jaarlijkse viering van de eerste heilige Communie, die steeds een volle kerk trekt, en aan de twintig à dertig uitvaarten per jaar, waarbij de dorpsgemeenschap altijd goed vertegenwoordigd is. We denken ook aan de wat kleinere doopvieringen en de zondagse eucharistievieringen, waarvoor niet onmiddellijk een geschikte andere plaats in het dorp zal worden gevonden.

Het bestuur hecht eraan in deze open brief duidelijk uit te spreken, naar u én naar de Nispenaren, dat de parochie niet van zins is om het dorp te verlaten, ook wanneer het niet mogelijk zou blijken om in de H.-Maria-Hemelvaartkerk te blijven vieren. Daarvoor zijn we ons te zeer bewust van de verbindende rol die onze geloofsgemeenschap nog altijd speelt in Nispen en de verantwoordelijkheid die we als bestuur daarvoor hebben.

Maatschappelijke aspecten?
"De onderzochte scenario's zijn tegen elkaar afgewogen aan de hand van maatschappelijke en financiële aspecten", zo wordt gesteld in uw raadsmededeling. Ook daarin verschilt het bestuur van de parochie met u van mening. In de vergaderingen met uw ambtenaren in de afgelopen vier maanden, in de daaruit resulterende notitie, in het gesprek met wethouder Van der Star en ten slotte in de raadsmededeling wordt de argumentatie volledig bepaald door het financiële aspect en worden de immateriële, sociale belangen van de Nispenaren gereduceerd tot materiële faciliteiten.

Graag citeren we in dit verband Kees van den Bijgaart, oud-bestuurslid en momenteel onze gebouwenman in Nispen, die de afgelopen zeven jaar het hele proces begeleid heeft: "Als de wethouder denkt, zoals ze zei in ons overleg op 7 december, dat de bruisende activiteiten die de dorpsgemeenschap ontwikkelt zich kunnen concentreren op de huidige locatie van Nisipa, dan begrijpt ze het dorp niet! Naast het meer dan goed functionerende dorpshuis concentreren de dorpsactiviteiten en dorpsbeleving zich rondom het kruispunt: het kerkplein met het kerkgebouw, twee cafés, restaurant, eethuis, bloemenshop, zorgcentrum, turftuin en openluchttheater. Het is nog niet zo lang geleden dat de dorpsgemeenschap een provinciale prijs won vanwege de tot stand gebrachte vernieuwing van deze kern. De oorsprong van de stad Roosendaal ligt hier, op deze plek. Dit besluit miskent de betekenis van Nispen voor de ontwikkeling van Roosendaal en gaat voorbij aan de decennialange inzet van de Nispense gemeenschap voor de ontwikkeling van het dorp. Het is een historische vergissing die nog jaren en jaren, mogelijk decennia zal naklinken."

Precedentenwerking?
Met verbazing leest het parochiebestuur in uw raadsmededeling dat de substantiële bijdrage van de gemeente aan de ontwikkeling van de kerk tot een multifunctioneel centrum "een precedent [schept] ten opzichte van andere buurt- en dorpshuizen waar in de buurt een kerk komt leeg te staan". Behalve dat het kerkgebouw in Nispen een wezenlijk andere rol ter plaatse vervult dan een kerk in de stad Roosendaal, bezit de Sint-Norbertusparochie exact één kerk waarbij aan gedeeld gebruik gedacht kan worden, nl. de Sint-Josephkerk, een rijksmonument, de naamgever en het prachtige middelpunt van de Josephwijk. De Moeder Godskerk in de Kroeven en de Sint-Franciscuskerk in de Dijken zijn op 29 december 2022 verkocht, zonder last voor de gemeente; de Goede Herder in Langdonk wordt dit jaar te koop gezet, waarbij nota bene wethouder Van der Star in het overleg op 7 december om een gesprek heeft gevraagd, teneinde het gebouw als sociaal centrum te kunnen behouden (bewust van onze sociale rol gunnen we de gemeente graag een eerste optie); de O.L.Vrouwekerk of Paterskerk aan de Kade ten slotte wordt mogelijk deels her ontwikkeld, waarvoor momenteel gesprekken met particuliere partijen lopen. Meer dan constructieve medewerking van de gemeente zullen we daar niet bij vragen.

Wat buurtparochie De Bron betreft, zijn er voor zover wij weten geen plannen om de kerken van Wouw en Wouwse Plantage om te vormen tot dorpshuis (zo min als wij dat in Nispen willen doen, maar dat het ons niet gaat om het enkel verhuizen van het dorpshuis naar de kerk wil maar moeilijk doordringen bij de gemeente).

Kerkenvisie?
Wij hopen dat de gemeente Roosendaal spoedig, zeer spoedig werk maakt van haar kerkenvisie. Het stemt ons — en ongetwijfeld iedereen met enige zin voor geschiedenis en cultuur — zorgelijk dat er zo weinig positieve belangstelling is voor het wel en wee van onze kerken, die toch stuk voor stuk gemeente- of rijksmonumenten zijn en beeldbepalend voor een stad waarin verder weinig monumenten van dat niveau zijn. De parochie verwacht geen subsidie van de gemeente om de eredienst voort te zetten — dat is ons eigen probleem —, maar wel een proactief meedenken met de parochie over het behoud van deze gebouwen, die ooit tot stand zijn gekomen door en voor onze stads- en dorpsgenoten en die nu behoren tot ons aller religieuze erfgoed, waarvan de gemeente wettelijk de beschermer en behoeder is. De parochie hoopt wat dat betreft dat de eveneens veel duurder geworden ontwikkeling van de Sint-Jan (allang niet meer ons eigendom) wél voorspoedig mag verlopen. De transformatie van de H.-Hartkerk in Kalsdonk tot gezondheidscentrum, in 2010, laat zien hoe bevredigend het resultaat kan zijn wanneer alle partijen streven naar het beste voor de eigen bevolking.

Hoe nu verder?
Op 15 december is er in Nispen een breed overleg geweest over de beste manier om onze stem te laten horen bij de raadsleden, onze vertegenwoordigers bij uw College. Het heeft ons zeer getroffen hoezeer dit project leeft in het dorp, hoezeer men hecht aan het behoud van dat kloppende hart in het centrum van Nispen en hoezeer men bezorgd is om de leefbaarheid van het dorp wanneer dit project simpelweg als 'te duur' terzijde wordt geschoven. Alles wordt duurder, maar moet de gemeente daarom niets meer doen? 'Laat mij uw investeringen zien en ik zal u zeggen waar uw hart ligt.'

Tijdens dat overleg is ook gesproken over de plannen van de parochie, mocht het project niet doorgaan: wat gebeurt er dan met de kerk, het kerkplein, de 30 parkeerplaatsen en de turftuin? De parochie is, zoals gezegd, steeds bereid geweest om offers te brengen, ook financieel, maar helaas beschikt zij over minder middelen dan de gemeente. Mocht er dus geen multifunctioneel centrum in de kerk komen, dan rest ons helaas niets anders dan het gebouw én de omliggende terreinen te verkopen. We hebben in zekere zin al zeven jaar geleden afscheid genomen van het gebouw, dat voor het enkele gebruik door de lokale geloofsgemeenschap te groot en te duur is geworden.

Wil de kerk verkoopbaar blijven en niet gedoemd worden tot jarenlange leegstand en verloedering, dan kan de parochie helaas niet anders dan het hele complex in één hand te verkopen; alleen dan is er kans op een rendabele herontwikkeling. Wethouder Van der Star heeft in eerdergenoemd overleg gevraagd om een gesprek over de parkeerplaatsen, om deze te kunnen behouden voor het dorp. Wij zullen zeker naar haar gaan luisteren, maar zien op dit moment weinig andere mogelijkheden dan dat de gemeente het hele complex van de parochie koopt ten behoeve van het dorp. We voegen daar onmiddellijk aan toe dat het geld van de verkoop van de kerk eerst en vooral gebruikt zal worden, zonder te beknibbelen, voor de ontwikkeling van een nieuw liturgisch centrum, liefst in het centrum van Nispen. Het dorpshart gaat ons zeer ter harte.

Wij wensen u én de raadsleden veel wijsheid toe bij het te nemen raadsbesluit en zijn niet zonder hoop dat het grotere goed in dezen mag prevaleren.

 

Marc Lindeijer                   Hans Steinebach
pastoor-voorzitter             secretaris

designed by PJM Rademakers